Dostępność

Co to jest dostępność?

… dostępność czego?
… dostępność dla kogo?

Dlaczego dostępność?

Powody prawne

W poniższych dokumentach jest mowa o równości obywateli w dostępie do informacji bez dyskryminacji ze względu na jakiekolwiek kryteria w tym stopień sprawności.

  • Konstytucji RP (w tym Art. 32 i Art. 69)
  • Ustawy o dostępie do informacji publicznej (z dnia 6 września 2001 r.)
  • Ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (z dnia 17 lutego 2005 r.)
  • Karty Osób Niepełnosprawnych (Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1 sierpnia 1997 r.)
  • Wszystkie jednostki organizacyjne państw UE są zobowiązane na mocy dyrektywy eEurope 2002 zapewnić dostęp do swoich serwisów bez dyskryminowania użytkowników.

Powody biznesowe

  • Jest ok 750 mln niepełnosprawnych osób na świecie.
  • A będzie coraz więcej i będą one dysponowały coraz większą ilością pieniędzy.
  • Spędzają one przeciętnie więcej czasu w internecie.
  • Internet jest ważniejszą częścią ich życia niż dla przeciętnych osób.
  • Coraz popularniejsze są nietypowe urządzenia do przeglądania stron WWW
  • Dobrze zaprojektowane, dostępne strony są bardziej użyteczne dla wszystkich użytkowników

Od strony projektanta

  • Nie potrzeba dodatkowej pracy, jeśli dostępność jest brana pod uwagę od początku projektowania strony.
  • Nie wymaga modyfikowania projektu

Jak osoby niepełnosprawne korzystają z Sieci?

  1. Powiększanie czcionki - ctrl + "+"
  2. Wysoko kontrastowe schematy kolorów - zmiana arkusza css
  3. Czytniki ekranowe - http://www.youtube.com/watch?v=VGeppPO5lQ0
  4. Oprogramowanie do rozpoznawania głosu - http://www.youtube.com/watch?v=W3DhnpLIKCQ
  5. Monitory brajlowskie

Zasady tworzenia dostępnych stron

Standardy

Co już zrobiliśmy?

  • Układ strony przyjazny dla czytników ekranu
  • Wykorzystanie nagłówków i tytułów, by zakreślić strukturę strony
  • Właściwie opisane obrazki (atrybut alt).
  • Oddzielenie treści strony od sposobu jej wyświetlania
  • Określenie głównego języka strony
  • Poprawne używanie tabelek (jedynie do tabelarycznych danych)
  • Jednolita nawigacja na całej stronie
  • Poprawnie wpisane metadane w znacznikach meta (słowa kluczowe, opis strony, język strony)
  • Wykorzystanie etykiet do pól w formularzach
<label for="comment">Komentarz:</label>
<input id="comment" type="text" />
  • Opisywanie struktury i zawartości tabeli w atrybucie summary i znaczniku caption
<table summary="This table charts the number of
                   cups of coffee consumed by each senator,  
                   the type of coffee (decaf or regular),
                   and whether taken with sugar.">
<caption>Cups of coffee consumed by each senator</caption>
 ....
</table>

Zalecenia

Zalecenia WCAG są pogrupowane w trzy poziomy

  1. A - zalecenia z tego poziomu muszą być spełnione. Bez ich spełnienia niektóre grupy użytkowników są wykluczone
  2. AA - zalecenia z tego poziomu powinny być spełnione. Spełnienie tych zaleceń ułatwia korzystanie ze strony.
  3. AAA - zalecenia z tego poziomy mogą być spełnione. Ich spełnienie powiększa komfort korzystania ze strony dla niektórych użytkowników stron

Wybór wskazówek

Poniższe wskazówki wybrane zostały z standardu WCAG 1.0, warto przy ich stosowaniu zajrzeć na stronę WCAG Samurai, gdyż zawiera bardziej zdroworozsądkowe opisy i życiowe wskazówki

<acronym>CSS</acronym>
 
<abbr title="Web Content Accessibility Guidelines">WCAG</abbr>
  • Strony powinny używać technologii typu JavaScript, Flash wtedy kiedy jest to uzasadnione. Jeśli strona polega na tych technologiach w stopniu który uniemożliwia korzystanie z niej bez ich użycia na stronie powinno być umieszczone krótkie wyjaśnienie w środku znacznika <noscript> </noscript> oraz powinny być zastosowane zalecenia dostępności dla tych technologii
  • Brak szybko zmieniających się elementów, w szczególności migotania.
  • Najlepiej posługiwać się prostym, jednoznacznym językiem.
  • Na początku strony warto umieścić link przeskakujący bezpośrednio do głównej treści strony, a pod koniec strony link powracający na początek strony.
<a href="#content">Skip to content</a>
 
<a href="#top">Back to top</abbr>
  • Umieszczać słowa w innych językach od głównego strony w odpowiednich znacznikach:
<span lang="fr">je ne sais quoi</span>,
  • Kiedy możliwe określ główną myśl paragrafu w pierwszym zdaniu.
  • Dobrze jest umieszczać na stronie zawierającej dużo tekstu "spis treści" czyli listę linków odnoszących się do poszczególnych cześci strony.
  • Przetestuj jak Twoja strona wygląda ze znacząco większą i znacząco mniejszą czcionką od domyślnej
  • Tekst alt obrazka aby był przydatny musi wypełniać tą samą funkcje co obrazek.
  • Tekst linków powinien mieć sens wyjęty z kontekstu (należy unikać odnośników typu "kliknij tutaj")

Testowanie dostępności

Jedyną skuteczną metodą sprawdzenia dostępności są testy z prawdziwymi użytkownikami korzystającymi z różnych urządzeń lub aplikacji, co w praktyce jest oczywiście bardzo trudne i drogie.

Istnieją programy "walidatory" pozwalające automatycznie sprawdzić w ograniczonym zakresie zgodność strony z wytycznymi dostępności (np. Section 508 lub WCAG 1.0).

  • WAVE - sprawdza ogólną strukturę strony pod względem dostępności
  • Web Accessibility Inspector - program dla systemu Windows i Mac OS sprawdzający zgodność strony z wybranymi wytycznymi (m.in. WCAG 1.0)
  • Accessibility Valet - narzędzie tworzące raport dostępności strony wg. wytycznych WCAG 1.0 - w opcjach najlepiej wybrać Report Format: listed - daje najczytelniejszy format raportu, w innych można się pogubić :)

Przydatne linki

  • Widzialni - projekt propagujący dostępność stron internetowych
    • Piękne-niewidzialne - artykuł dotyczący dostępności polskich stron internetowych i projektu Widzialni

Zadanie 6

  1. Sprawdzić swoją stronę pod względem dostępności (wg. WCAG 1.0 poziom AAA) wykorzystując jedno z narzędzi automatycznego sprawdzania
  2. Poprawić wszystkie błędy z poziomu A (jeśli występują) i wybrane ostrzeżenia z innych poziomów (AA, AAA)
  3. Przygotować krótki raport opisujący znalezione usterki dostępności, z krótkim wyjaśnieniem czego dotyczą i jakie problemy mogą sprawiać i sposobem ich poprawienia (1-2 strony w formacie odt, doc lub pdf)

termin: godzina 24:00 w piątek 19 grudnia (północ z piątku na sobotę)
punkty: 3

Za każdy dzień spóźnienia odejmowany jest 1 punkt.

Strona na licencji Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0. Autorzy: A. Czoska, M. Komosiński, B. Kowalczyk, A. Kupś, M. Lubawy